Op 29 augustus organiseert Platform Natuurinclusieve landbouw Gelderland een interessante praktijkmiddag over de meerwaarde van natuurinclusieve fruitteelt op het bedrijf van fruitteler en lid van Natuurinclusief Betuws Boeren Gerrit Verweij De Geus in Deil. Deze middag laat hij zien wat natuurinclusief hem brengt en wat hem het oplevert. Er zal ingegaan worden op de vraag: wat voor ‘winst’ levert deze manier van ondernemen op voor de natuur en de fruitteler?
Programma
12:30 – 13:00 uur: Inloop met koffie en thee
13:00 – 13:10 uur: Welkom door dagvoorzitter en korte introductie door Gerrit
13:10 – 13:40 uur: Mogelijkheden en winst van vergroening en natuurinclusieve fruitteelt door Ferdy Tolhoek. Hij is adviseur bij CAF, partner in het testen van de KPI’s duurzame fruitteelt en adviseur bij het project ‘Natuurinclusief Betuws Boeren’
13:45 – 14:15 uur: KPI’s duurzame fruitteelt?! – Hoe moeten nieuwe (opeenstapeling van) beloningen gaan werken in de fruitteelt door Henri Holster van De Fruitmotor. Hij is ook trekker de Praktijktest KPI’s fruitteelt. Teler Gerrit neemt deel aan één van deze pilots en zal zijn eerste ervaringen delen.
14:15 – 14:45 uur: Realisatie natuurinclusieve fruitteelt. Hoe komen we tot echte beweging? Gesprek o.l.v. Rochus Kingmans op basis van de twee presentaties
14:45 uur: Pauze
15:00 uur: Rondleiding op het bedrijf door Ferdy Tolhoek en Gerrit. Tijdens de rondleiding richten we ons op KPI’s rondom verbetering van biodiversiteit, klimaat en water in combinatie met het effect op natuurlijke plaagbestrijding. En zien we maatregelen terug, waarmee Gerrit ervaring heeft opgedaan binnen het project ‘Natuurinclusief Betuws Boeren’.
15:45 uur: Afsluiting
Meer informatie of aanmelden? Ga dan naar de website van Platform Natuurinclusieve landbouw Gelderland via onderstaande link!
Fruittelers en boomkwekers hebben zich binnen het netwerk ‘Natuurinclusief Betuws Boeren” zich in twee avonden verder verdiept in natuurlijke plaagbestrijding. Deze ondernemers hebben zich laten informeren over de inzet van gekweekte insecten voor plaagbestrijding. Ook zijn ze met hun loep op zoek gegaan naar de verschillende insecten in de boomgaard en de kwekerij.
Door het vergroten van de biodiversiteit door o.a. inzaai van bloemenmengsels en grasbanen in de kwekerij is de afgelopen jaren hard gewerkt aan natuurlijke plaagbestrijding. Het aantal nuttige insecten nemen toe doordat de leefomstandigheden van deze insecten verbeteren. Deze insecten kunnen een bijdrage leveren aan een natuurlijke plaagbestrijding in boomgaard en de kwekerij. Het grote voordeel is dat deze insecten geen schade aanrichten, terwijl sommige insecticiden dit wel doen. Voor bestrijding van brandhaarden / plagen is het soms toch noodzakelijk om in te grijpen om kwaliteitsschade aan het eindproduct en groeiverlies in de boomkwekerij te voorkomen. Het is kiezen voor een groen middel kan dan een optie zijn, omdat deze zo weinig mogelijk schade veroorzaken aan de nuttige insecten. Ook een correctie uitvoeren met een selectief chemisch middel hoeft geen probleem te zijn, mits deze veilig zijn voor de natuurlijke vijanden.
Inzet gekweekte insecten
Een andere mogelijkheid is de inzet van gekweekte nuttige insecten. Het bedrijf Koppert doet hier onder ander onderzoek naar. Zij zetten gekweekte natuurlijke plaagbestrijders in voor diverse teelten zowel in kassen als in open teelten. Tim Bos onderzoeker bij Koppert vertelt ons over hun onderzoek en ervaringen. Allereerst geeft hij aan in welke landen en teelten zij onderzoek doen naar de inzet van gekweekte insecten voor natuurlijke plaagbestrijding. Naast de glastuinbouw wordt nu ook gewerkt aan plaagbestrijding in de vollegrondsgroenteteelt en akkerbouw. In het onderzoek richten ze zich op welke nuttige plaaginsecten/organismen in te zetten zijn bij natuurlijke plaagbestrijding. Bij de inzet van gekweekte insecten kiezen ze binnen voor een hogere dosering voor een effectieve bestrijding en buiten voor een lagere dosering met als doel het voorkomen van grote schade. Ook doen zij onderzoek naar de aanpak van perenbladvlo. Voor de bestrijding kunnen veel verschillende soorten natuurlijke vijanden ingezet worden.
Stimuleren van natuurlijke vijanden
Voor het stimuleren van natuurlijke vijanden is van belang:
Gewasbeschermingsmiddelen gebruiken die voldoen aan de criteria van integreerbaarheid
Aanbieden van alternatieve voedingsbronnen
Zorgen voor “winter” schuilplaatsen
Plantdiversiteit
Uitzetten van natuurlijke bestrijders
Op zoek naar insecten
Op de tweede avond hebben deelnemers gekeken welke insecten er leven in de kwekerij. De deelnemer gingen voortvarend van start. Ze schudden eerst de insecten uit de boom en deze werden vervolgens opgevangen op platen. Vervolgens zijn deze met de zelf meegenomen of uitgereikte loep gedetermineerd. Men is verrast door het grote aantal en verschillen aan insecten die in de kwekerij voorkomen. Door het zelf doen van waarnemingen zien ze nu des te meer hoe belangrijk het is om deze zoveel mogelijk te sparen en goed na te denken over de gevolgen van een bespuiting met insecticiden . Daarbij is het van belang om te weten welke chemische middelen schadelijk kunnen zijn voor natuurlijke vijanden. Het was een leerzame avond die voor alle aanwezige deelnemers werd gezien als zeer interessant en eye-opener.
Op donderdag 13 juli organiseert Collectief Rivierenland een veldbijeenkomst over het ontwikkelen van kruidenrijk grasland. Heb je interesse in het ontwikkelen van meer kruidenrijk grasland op je bedrijf? En wil je graag weten hoe je dit in kunt passen in je bedrijfsvoering en welke voordelen er zijn? Kom dan naar deze veldbijeenkomst!
Tijdens deze veldbijeenkomst gaan we het hebben over het gebruik van kruidenrijk grasland in de bedrijfsvoering. Eerst een deel theorie en daarna gaan we het veld in om verschillende percelen met kruidenrijk grasland (extensief en productief) te bekijken. Hierbij is ruimte voor vragen en discussies. De veldbijeenkomst vindt plaats op het bedrijf van Wilco en Rosan Nieuwenhuis in Velp.
De afgelopen jaren hebben veel bewoners en toeristen kunnen genieten van de bloemrijke akkerranden langs de wegen in Lingewaard en Overbetuwe. Deze stroken worden door agrariërs aangelegd langs de randen van hun percelen. Deze randen zijn mooi, maar ook goed voor de biodiversiteit. Er leven veel vogels en insecten.
Vlinderrijke akkerranden
Dit jaar krijgt het project in samenwerking met de provincie Gelderland een vervolg onder de naam ‘Vlinderrijke akkerranden’. Hiermee kunnen weer nieuwe randen tot bloei komen in Lingewaard en Overbetuwe. We zijn daarom op zoek naar enthousiaste agrariërs die vanaf dit najaar met inzaai mee willen doen. De bloemen staan dan in het zomerseizoen van 2024 in bloei.
Infoavond Wilt u als agrariër hieraan meedoen? Kom dan naar de infoavond op maandag 26 juni. U krijgt dan meer informatie over het project. De infoavond begint om 20.00 uur bij Landwinkel de Woerdt, Woerdsestraat 4 in Ressen. Vanaf 19.45 uur kunt u inlopen. Mocht u niet in de gelegenheid zijn de infoavond bij te wonen, maar wel belangstelling hebben, bel dan met Corine Weiman, coördinator ANV Lingestreek, 06 44 68 21 51. Of stuur een mail naar corine.weiman@anvlingestreek.nl
Vlinders tellen In de akkerranden gaan ook vrijwilligers vlinders tellen. Deze vlindertellers krijgen ondersteuning vanuit de Vlinderstichting. In dit project werken de gemeenten Overbetuwe en Lingewaard samen met de Agrarische Natuurvereniging Lingestreek.
Waterschap Rivierenland stelt 1 miljoen euro beschikbaar aan subsidies voor de aanleg van natuurvriendelijke oevers. Deze natuurvriendelijke oevers tellen voor een deel mee als verplichte bufferstrook. Interessant om dus eens naar te kijken.
Meer weten? Ga dan naar de website van Waterschap Rivierenland via onderstaande link.
Ook in het werkgebied van ANV Lingestreek zijn eind april de gratis zakjes zaaizaad voor bloemrijke akkerranden uitgedeeld aan iedereen die zich voor deze actie had aangemeld. Deze actie was een groot succes. Maar liefst 39 deelnemers uit onze regio hadden zich aangemeld voor deze actie. Deze bloemrijke akkerranden beloven deze zomer voor een fleurig visitekaartje voor onze regio te zorgen!
In het hele rivierengebied worden dankzij deze actie van Collectief Rivierenland ruim 50 km aan bloemrijke akkerranden aangelegd. Deze akkerranden bieden voedsel en dekking aan allerlei vogels en insecten. Ook veel vlinders komen op deze randen af. Om te bepalen hoeveel en welke soorten vlinders er op de akkerranden afkomen, gaat Collectief Rivierenland in samenwerking met de vlinderstichting van juni tot en met augustus de vlinders tellen die op deze randen afkomen. En u kunt hierbij helpen! Het tellen gaat via een gratis te downloaden app en is bijvoorbeeld ook erg leuk om samen met kinderen of familie te doen.
Het bord staat aan de Heterensestraat in Valburg, in het 535 ha grote weidevogelgebied. Het gebied is gelegen ten noorden van Valburg en aan weerskanten van de de A50. In het gebied worden door maatregelen de weidevogels Grutto, Kievit, Scholekster, Tureluur en Wulp beschermd.
Wethouder Rik van den Dam en interim-voorzitter van ANV Lingestreek Theo Willemsen onthullen het informatiebord.(foto: Ellen Koelewijn).
Samenwerking bij het vrijwillige weidevogelbeheer
Voor het weidevogelbeheer in het gebied werkt ANV Lingestreek samen met het Collectief Rivierenland, die het Agrarisch Natuur en Landschapsbeheer uitvoert in het Rivierengebied. De agrarische ondernemers in het gebied, voornamelijk melkveehouders kunnen voor het beheer vrijwillig overeenkomsten afsluiten. De weidevogelwerkgroep Overbetuwe is met haar 35 vrijwilligers actief bij het beheer. Daarvoor onderhouden zij in de periode april-juni intensief contact met de deelnemende agrariërs voor het plaatsen van nestbeschermers bij de uitvoering van voorjaarswerkzaamheden en legselbeheer bij maaiwerkzaamheden. Verder voeren zij tellingen uit van nesten en broedresultaten. De vrijwilligers gebruiken voor het tweede jaar een drone met warmtededectie om de nesten op te sporen en leggen de plaatsen met GPS vast.
Met de deelnemers zijn afspraken gemaakt over het beheer op de percelen. Het streven daarbij is zoveel mogelijk verschillen in het beheer. In de Meilanden zijn drie plas-dras gebieden aangelegd. De natte bodem zorgt voor meer voedsel voor de jonge vogels. Dit geeft een beter resultaat voor het weidevogelbeheer.
Aanwezigen bij de onthulling van het informatiebord in het weidevogelgebied Meilanden aan de Heterensestraat in Valburg (foto: Ellen Koelewijn).
Fruittelers en boomtelers hebben samen een verdiepingsslag gemaakt op het gebied van natuurlijke plaagbestrijding. Tijdens een bijeenkomst in het kader van het project Natuurinclusief Betuws Boeren heeft Mariken Schenkeveld van Schenkeveld Natuurlijk Advies de 22 aanwezigen kennis laten maken met de meest voorkomende insecten en de invloed van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen op deze insecten.
Bij de start van de avond zijn de resultaten van het project kort toegelicht aan de hand van 3 speerpunten:
natuurlijke plaagbestrijding incl. bloemenstroken
mechanische onkruidbestrijding
organische stof in de bodem
In 2023 gaan de deelnemers met deze drie bovengenoemde speerpunten aan de slag op hun eigen bedrijf. Ze kunnen dit jaar meer organische mest aanvoeren, aangezien de waardering voor fosfaat voor vaste mest en compost is aangepast binnen de mestwetgeving. Fosfaat in compost telt nu voor 25%, dat was voorheen 50% en fosfaat uit vaste strorijke mest telt nu voor 75%, dat was 100. Dit kan bijdragen tot meer organische stof in het bodem.
Voor het verbeteren van de organische stof in de bodem is de toepassing van groenbemesters in de periode na de rooi van de bomen een goede maatregel.
Door een mengsel te kiezen met kruiden/bloemen kan dit in het voorjaar en zomer een belangrijke bijdrage leveren aan de biodiversiteit.
Herkennen van insecten
Mariken Schenkeveld heeft de deelnemers vervolgens een overzicht gegeven van de meest voorkomende insecten in de boomteelt en fruitteelt. Het gaat daarbij zowel om de schadelijke als de nuttige. Aan bod zijn gekomen: bladluis, trips, galmug, spint en mijten en de belangrijkste natuurlijke vijanden van deze plagen zoals bijvoorbeeld het lieveheersbeestje, gaasvliegen en roofmijten. Van deze insecten en mijten zijn de belangrijkste kenmerken toegelicht.
De deelnemers in het project zijn voorzichtig met het gebruik van fungiciden en insecticiden. Ze streven naar een zo goed mogelijk natuurlijk evenwicht van insecten in de kwekerij. Ook met de keuze van de gewasbeschermingsmiddelen is hierin onderscheid te maken om nuttigen te behouden. Daarbij wordt verwezen naar de website met de neveneffecten van gewasbeschermingsmiddelen op de natuurlijke vijanden.
Voor de herkenning van de insecten konden de deelnemers dit praktisch oefenen met het bekijken met een loep van meegebrachte natuurlijke vijanden in bakjes.
Het vervolg op deze bijeenkomst is dat de deelnemers in het groeiseizoen in de praktijk gaan kijken welke insecten er aanwezig zijn en of er eventueel bijsturing nodig is.
Akkerbouwer Gerrit van de Westeringh in Zennewijnen heeft in 2022 tien stroken aangelegd met verschillende soorten groenbemesters. Dit was een experiment binnen het project Natuurinclusief Betuws Boeren. In het najaar van 2022 zijn deelnemers en andere geïnteresseerden op dit akkerbouwbedrijf tijdens een themamiddag bijgepraat over het toepassen van groenbemesters.
Groenbemesters leveren een bijdrage aan het in stand houden of verbeteren van de bodemstructuur en bodemvruchtbaarheid. Daarnaast kunnen groenbemesters na de teelt van een hoofdgewas nog aanwezige nutriënten in de bodem opnemen en vastleggen zodat nutriënten niet uitspoelen. Met het inwerken van een groenbemester in de grond wordt tevens (effectieve) organische stof toegevoegd aan de bodem.
Op 8 augustus 2022 zijn 4 enkelvoudige en 6 mengsels van groenbemesters gezaaid op het perceel van dit akkerbouwbedrijf:
Gele mosterd
Bladrammenas
Facelia
Japanse haver
LG Greencover NKG (50% zonnebloem, 20% facelia, 20% gele mosterd en 10% vlas)
NKG biodivers Ten Have (41% wikke, 15% vlas, 15% facelia, 12% alexandrijnse klaver, 3% zwaardherik, 5% niger, 3% deder, 3% tuinkers en 3% serandella)
Gele mosterd en Facelia in de gewichtsverhouding 60-40%
Gele mosterd, Facelia en Boekweit in de gewichtsverhouding: 36-18-46%
De groenbemesters zijn gezaaid met een combinatie van voorzetwoeler, rotorkopeg en pneumatische zaaimachine. De grond is vooraf met de voorzetwoeler bewerkt tot een diepte van 30 centimeter.
Zaaien van de groenbemesters op 8 augustus 2022
Themamiddag groenmesting
Op maandag 31 oktober vond een themamiddag plaats, waarbij bodemdeskundige Albert Jan Olijve en begeleider van de akkerbouwgroep binnen NBB, Gerard Meuffels, 15 akkerbouwers en belangstellenden bij zijn gepraat over de keuze van groenbemester. Ze zijn het veld ingegaan en hebben gezien wat de boven- en ondergrondse ontwikkeling was van de verschillende groenbemesters.
Uitleg door Albert Jan Olijve (van Tafel naar Kavel) tijdens de themamiddag groenbemesters op 31 oktober 2022.
Resultaten enkelvoudige mengsels
De enkelvoudige groenbemesters gele mosterd, bladrammenas, facelia en Japanse haver waren bovengronds goed ontwikkeld. Ondergrond waren mooie verschillen zichtbaar, waarbij gele mosterd en bladrammenas een beworteling tot 30-40 cm lieten zien. Hierbij was goed te zien dat de wortels van de groenbemesters door poriën en scheuren in de grond liepen, die enerzijds ontstaan zijn bij de grondbewerking en anderzijds door wormen zijn gemaakt. Gele mosterd vormt in tegenstelling tot bladrammenas geen dikke penwortel, maar kan bij een compacte bodemlaag wel door kleine breukvlakken door deze laag groeien. Op het demoperceel valt op dat de gele mosterd een diepe beworteling laat zien. Gele mosterd is zeer vorstgevoelig, waardoor bij een vroege vorst in het najaar het gewas afsterft. Door de lage koolstof/stikstofverhouding (C/N-verhouding) komt de vertering na bewerking of afvriezen snel op gang. Hierdoor kan de door de groenbemester vastgelegde stikstof vrijkomen, voordat het volggewas deze stikstof kan benutten. Dit kan leiden tot uitspoeling van stikstof. Bladrammenas is minder vorstgevoelig, maar bij strenge vorst sterft bladrammenas ook af.
Ondergrondse ontwikkeling van Gele mosterd
Ondergrondse ontwikkeling van bladrammenas.
Facelia geeft vooral oppervlakkige een intensievere beworteling, wat leidt tot een mooie structuur van de bovenste grondlaag. Ook bovengronds produceert Facelia minder biomassa dan gele mosterd en bladrammenas. Uit onderzoek van Wageningen University & Research blijkt dat Facelia gemiddeld 675 kg/ha effectieve organische stof (EOS) produceert en gele mosterd en bladrammenas 875 kg/ha EOS.
Japanse haver toont ook een meer intensieve beworteling, vooral in de bovenste grondlaag. In de profielkuil is goed te zien dat in een goed bewerkte grond de wortels ook de diepte zoeken. Het valt ook op dat Japanse haver in korte tijd bovengronds veel biomassa produceert. Japanse haver overleeft een matige tot strenge vorstperiode niet. Omdat het gewas meer vezelrijk is (hogere C/N verhouding) breekt het gewas minder snel af. Dit maakt het gewas ook tot een goed stikstofvanggewas.
Resultaten mengsels
Opvallend is dat sommige soorten in de mengsels niet of matig tot ontwikkeling zijn gekomen. Een oorzaak hiervoor is de lange droge periode in augustus. Begin september viel pas de eerste regen. Enkele soorten zijn niet meer gekiemd en andere soorten zijn als gevolg van de afnemende daglengte niet meer volledig tot ontwikkeling gekomen. Albert Jan Olijve geeft aan dat dit beeld vergelijkbaar is als in de Flevopolder, waar enkele soorten niet zijn opgekomen.
