De afgelopen periode is ANV Lingestreek door een aantal veranderingen gegaan. In dit bericht willen wij u op de hoogte brengen van alles wat de afgelopen periode is veranderd.
Allereerst heeft Roelf de Boer in februari besloten om zijn voorzitterschap van het bestuur van ANV Lingestreek op te zeggen. Het bestuur is hem dankbaar voor zijn grote inzet ten behoeve van de ANV en voor alles wat hij in zijn jaren als voorzitter voor ANV Lingestreek en haar leden betekent heeft.
De komende periode zal het bestuur van ANV Lingestreek op zoek gaan naar een nieuwe voorzitter. Totdat deze voorzitter gevonden is, vervult vicevoorzitter Theo Willemsen de rol van interim-voorzitter.
Ook binnen het secretariaat heeft een wisseling van de wacht plaatsgevonden. Anna Koopman gaat het bestuurlijk secretariaat ondersteunen zodat Corine Weiman zich volledig kan richten op haar taken als coördinator van ANV Lingestreek en taken vanuit Collectief Rivierenland. Het bestuurlijk secretariaat is te bereiken via info@anvlingestreek.nl.
Fruittelers en boomtelers hebben samen een verdiepingsslag gemaakt op het gebied van natuurlijke plaagbestrijding. Tijdens een bijeenkomst in het kader van het project Natuurinclusief Betuws Boeren heeft Mariken Schenkeveld van Schenkeveld Natuurlijk Advies de 22 aanwezigen kennis laten maken met de meest voorkomende insecten en de invloed van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen op deze insecten.
Bij de start van de avond zijn de resultaten van het project kort toegelicht aan de hand van 3 speerpunten:
natuurlijke plaagbestrijding incl. bloemenstroken
mechanische onkruidbestrijding
organische stof in de bodem
In 2023 gaan de deelnemers met deze drie bovengenoemde speerpunten aan de slag op hun eigen bedrijf. Ze kunnen dit jaar meer organische mest aanvoeren, aangezien de waardering voor fosfaat voor vaste mest en compost is aangepast binnen de mestwetgeving. Fosfaat in compost telt nu voor 25%, dat was voorheen 50% en fosfaat uit vaste strorijke mest telt nu voor 75%, dat was 100. Dit kan bijdragen tot meer organische stof in het bodem.
Voor het verbeteren van de organische stof in de bodem is de toepassing van groenbemesters in de periode na de rooi van de bomen een goede maatregel.
Door een mengsel te kiezen met kruiden/bloemen kan dit in het voorjaar en zomer een belangrijke bijdrage leveren aan de biodiversiteit.
Herkennen van insecten
Mariken Schenkeveld heeft de deelnemers vervolgens een overzicht gegeven van de meest voorkomende insecten in de boomteelt en fruitteelt. Het gaat daarbij zowel om de schadelijke als de nuttige. Aan bod zijn gekomen: bladluis, trips, galmug, spint en mijten en de belangrijkste natuurlijke vijanden van deze plagen zoals bijvoorbeeld het lieveheersbeestje, gaasvliegen en roofmijten. Van deze insecten en mijten zijn de belangrijkste kenmerken toegelicht.
De deelnemers in het project zijn voorzichtig met het gebruik van fungiciden en insecticiden. Ze streven naar een zo goed mogelijk natuurlijk evenwicht van insecten in de kwekerij. Ook met de keuze van de gewasbeschermingsmiddelen is hierin onderscheid te maken om nuttigen te behouden. Daarbij wordt verwezen naar de website met de neveneffecten van gewasbeschermingsmiddelen op de natuurlijke vijanden.
Voor de herkenning van de insecten konden de deelnemers dit praktisch oefenen met het bekijken met een loep van meegebrachte natuurlijke vijanden in bakjes.
Het vervolg op deze bijeenkomst is dat de deelnemers in het groeiseizoen in de praktijk gaan kijken welke insecten er aanwezig zijn en of er eventueel bijsturing nodig is.
In 2023 wil Collectief Rivierenland, net als voorgaande jaren, samen met de boeren in het rivierengebied ruim 50 kilometer aan bloemrijke akkerranden aanleggen. Deze akkerranden leveren voedsel en dekking aan verschillende vogelsoorten en insecten. Daarnaast geven ze een fleurig beeld en zijn ze een mooi visitekaartje voor onze regio en de agrarische sector.
In het kader van Actieplan Natuurinclusieve Landbouw kan Collectief Rivierenland gratis akkermengsels aanbieden aan boeren die bloemrijke randen willen inzaaien. U gebruikt dit mengsel op uw eigen bedrijf om akkerranden van 3 meter breed aan te leggen. Naast de aanleg vragen wij u om mee te helpen met het tellen van vlinders in uw akkerrand. In samenwerking met de Vlinderstichting gaan wij de insecten en vlinders in de aangelegde akkerranden monitoren.
Aanmelden kan tot uiterlijk 26 maart via: https://collectiefrivierenland.nl/gratis-akkermengsels-bloemrijke-akkerranden/
Akkerbouwer Gerrit van de Westeringh in Zennewijnen heeft in 2022 tien stroken aangelegd met verschillende soorten groenbemesters. Dit was een experiment binnen het project Natuurinclusief Betuws Boeren. In het najaar van 2022 zijn deelnemers en andere geïnteresseerden op dit akkerbouwbedrijf tijdens een themamiddag bijgepraat over het toepassen van groenbemesters.
Groenbemesters leveren een bijdrage aan het in stand houden of verbeteren van de bodemstructuur en bodemvruchtbaarheid. Daarnaast kunnen groenbemesters na de teelt van een hoofdgewas nog aanwezige nutriënten in de bodem opnemen en vastleggen zodat nutriënten niet uitspoelen. Met het inwerken van een groenbemester in de grond wordt tevens (effectieve) organische stof toegevoegd aan de bodem.
Op 8 augustus 2022 zijn 4 enkelvoudige en 6 mengsels van groenbemesters gezaaid op het perceel van dit akkerbouwbedrijf:
Gele mosterd
Bladrammenas
Facelia
Japanse haver
LG Greencover NKG (50% zonnebloem, 20% facelia, 20% gele mosterd en 10% vlas)
NKG biodivers Ten Have (41% wikke, 15% vlas, 15% facelia, 12% alexandrijnse klaver, 3% zwaardherik, 5% niger, 3% deder, 3% tuinkers en 3% serandella)
Gele mosterd en Facelia in de gewichtsverhouding 60-40%
Gele mosterd, Facelia en Boekweit in de gewichtsverhouding: 36-18-46%
De groenbemesters zijn gezaaid met een combinatie van voorzetwoeler, rotorkopeg en pneumatische zaaimachine. De grond is vooraf met de voorzetwoeler bewerkt tot een diepte van 30 centimeter.
Zaaien van de groenbemesters op 8 augustus 2022
Themamiddag groenmesting
Op maandag 31 oktober vond een themamiddag plaats, waarbij bodemdeskundige Albert Jan Olijve en begeleider van de akkerbouwgroep binnen NBB, Gerard Meuffels, 15 akkerbouwers en belangstellenden bij zijn gepraat over de keuze van groenbemester. Ze zijn het veld ingegaan en hebben gezien wat de boven- en ondergrondse ontwikkeling was van de verschillende groenbemesters.
Uitleg door Albert Jan Olijve (van Tafel naar Kavel) tijdens de themamiddag groenbemesters op 31 oktober 2022.
Resultaten enkelvoudige mengsels
De enkelvoudige groenbemesters gele mosterd, bladrammenas, facelia en Japanse haver waren bovengronds goed ontwikkeld. Ondergrond waren mooie verschillen zichtbaar, waarbij gele mosterd en bladrammenas een beworteling tot 30-40 cm lieten zien. Hierbij was goed te zien dat de wortels van de groenbemesters door poriën en scheuren in de grond liepen, die enerzijds ontstaan zijn bij de grondbewerking en anderzijds door wormen zijn gemaakt. Gele mosterd vormt in tegenstelling tot bladrammenas geen dikke penwortel, maar kan bij een compacte bodemlaag wel door kleine breukvlakken door deze laag groeien. Op het demoperceel valt op dat de gele mosterd een diepe beworteling laat zien. Gele mosterd is zeer vorstgevoelig, waardoor bij een vroege vorst in het najaar het gewas afsterft. Door de lage koolstof/stikstofverhouding (C/N-verhouding) komt de vertering na bewerking of afvriezen snel op gang. Hierdoor kan de door de groenbemester vastgelegde stikstof vrijkomen, voordat het volggewas deze stikstof kan benutten. Dit kan leiden tot uitspoeling van stikstof. Bladrammenas is minder vorstgevoelig, maar bij strenge vorst sterft bladrammenas ook af.
Ondergrondse ontwikkeling van Gele mosterd
Ondergrondse ontwikkeling van bladrammenas.
Facelia geeft vooral oppervlakkige een intensievere beworteling, wat leidt tot een mooie structuur van de bovenste grondlaag. Ook bovengronds produceert Facelia minder biomassa dan gele mosterd en bladrammenas. Uit onderzoek van Wageningen University & Research blijkt dat Facelia gemiddeld 675 kg/ha effectieve organische stof (EOS) produceert en gele mosterd en bladrammenas 875 kg/ha EOS.
Japanse haver toont ook een meer intensieve beworteling, vooral in de bovenste grondlaag. In de profielkuil is goed te zien dat in een goed bewerkte grond de wortels ook de diepte zoeken. Het valt ook op dat Japanse haver in korte tijd bovengronds veel biomassa produceert. Japanse haver overleeft een matige tot strenge vorstperiode niet. Omdat het gewas meer vezelrijk is (hogere C/N verhouding) breekt het gewas minder snel af. Dit maakt het gewas ook tot een goed stikstofvanggewas.
Resultaten mengsels
Opvallend is dat sommige soorten in de mengsels niet of matig tot ontwikkeling zijn gekomen. Een oorzaak hiervoor is de lange droge periode in augustus. Begin september viel pas de eerste regen. Enkele soorten zijn niet meer gekiemd en andere soorten zijn als gevolg van de afnemende daglengte niet meer volledig tot ontwikkeling gekomen. Albert Jan Olijve geeft aan dat dit beeld vergelijkbaar is als in de Flevopolder, waar enkele soorten niet zijn opgekomen.
Sinds begin 2021 coördineert de Agrarisch Natuurvereniging Lingestreek het onderhoud van Park Lingezegen. De ANV doet dit naar tevredenheid van Park Lingezegen en heeft nu groen licht gekregen om de coördinatie van het onderhoud voort te zetten.
De onderhoudswerkzaamheden besteedt de ANV middels contracten uit aan boeren in de omgeving van Park Lingezegen. Momenteel zijn er een drietal boeren die het werk uitvoeren. Hierbij gaat het vooral om maai- en snoeiwerkzaamheden en het opruimen van zwerfvuil. Park Lingezegen heeft akkoord gegeven om de contracten met minimaal twee jaar te verlengen.
Afgelopen vrijdag was de ALV. Voor het eerst kon deze ALV weer live plaatsvinden. Bovendien kreeg deze ALV ook een ander jasje dan normaal. Het bestuur wilde namelijk meer aandacht geven aan de inhoudelijke kant van de vereniging. Daarom vond de ALV niet ‘s avonds maar overdag plaats. Zo was er ‘s middags de ruimte voor een informatief middagprogramma.
Om 10:30 opende de voorzitter de vergadering. De financiën werden besproken en ook werden alle aanwezige leden bijgepraat over alle lopende projecten. Alle belangrijke stukken kunt u op de website onder het kopje documenten terugvinden.
Na het officiële gedeelte begon het middagprogramma met een gezamenlijke lunch. Na de lunch vervolgden we met ons middagprogramma wat in het teken stond van ons project Natuurinclusief Betuws Boeren.
In 2020 zijn 24 ondernemers (fruittelers, boomtelers, akkerbouwers en melkveehouders) de mogelijkheden van natuurinclusieve landbouw op hun bedrijven gaan verkennen. Door de bevordering van natuurlijke plaagbestrijding willen ze o.a. het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen verlagen. Daarvoor zijn per sector verschillende toepassingen onderzocht. Alle sectoren werken aan een gezonde bodem door toevoeging van organische materiaal en/of het telen van groenbemesters.
Om de resultaten van dit project te zien, zijn we naar 2 bedrijven uit de boomteelt/fruitteelt geweest: Boomkwekerij De Batterijen BV (o.a. kweker fruitbomen) en Volentis BV (kweker van laanbomen). Door de bevordering van de biodiversiteit met aanleg van grasbanen, bloemstroken en hagen, mechanische onkruidbestrijding en verhoging van organische stof brengen ze het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en herbiciden terug. Beide ondernemers hebben ons meegenomen in hun ervaringen met natuurinclusieve landbouw op hun bedrijven.
Al met al was het een productieve dag. Wat ons betreft voor herhaling vatbaar!
In de maand november organiseert het Collectief Rivierenland 3 excursies over bodemverbetering. Ook de leden van de ANV Lingestreek kunnen zich aanmelden voor deze gratis excursie. Tijdens deze excursie vertelt Theo Nieuwenhuis van Edaphon over bodemverbetering. Theo is in 2017 door verplaatsing overgeschakeld van melkvee naar biologische akkerbouw. Hij wil graag zijn kennis en ervaring met ons delen op het gebied van bodembiologie en maatregelen die de structuur en vruchtbaarheid van de bodem bevorderen.
Er zijn drie data waarop deze excursie op verschillende locaties plaatsvindt (zie hieronder voor de data en plaatsen). In Didam bent u welkom op Theo’s eigen bedrijf. In Culemborg en Wijchen bent u welkom op het bedrijf van een agrariër die ervaring heeft met diverse vormen van bodembetering zoals bokashi en het benutten van gewasresten voor bodemverbetering. Zij delen ook hun ervaring met de mogelijkheden voor het verbeteren van het organische stofgehalte van de bodem.
De excursie is van 13.30 uur tot uiterlijk 16.30 uur en deelname is gratis. Na opgave ontvangt u ongeveer een week voor aanvang nadere informatie via de mail (cursuslocatie, etc.). Aanmelden voor dit evenement gaat via de volgende linkjes:
Zaterdag 24 september hebben we op een bijzondere manier aandacht besteed aan het project Bloemrijke akkerranden in de gemeenten Overbetuwe en Lingewaard. Ondanks de regen kwamen geïnteresseerde bezoekers naar de akkerrand aan de Tobbenhofsestraat in Elst. Daar kregen zij van de aanwezige vogeldeskundigen en plantenexperts volop informatie over alles wat er in en rondom de bloemrijke akkerranden leeft.
Goed voor biodiversiteit Tijdens de uitleg bleek hoe waardevol de bloemrijke akkerranden zijn voor de natuur in het agrarische landschap. Zo vinden patrijzen en veel andere vogels er een schuilplaats en voedsel. Zomers vliegen vlinders, bijen en andere insecten af en aan naar de bloemen, maar ook gebruiken tal van insecten de akkerrand als overwinteringsplek. Naast nuttig zijn de akkerranden een mooi herkenbaar element in het landschap. Afgelopen jaar is in Lingewaard en Overbetuwe verspreid over deze gemeentes in totaal 4,3 hectare bloemrijke akkerrand ingezaaid. Met een speciale fietsroute langs alle locaties, konden ze in de zomer in volle bloei bekeken worden. Ook voor volgende jaren zijn er nieuwe akkerranden gepland.
Kinderburgemeester Thijmen Wien van gemeente Overbetuwe sloot de leerzame veldexcursie af met een prijsvraag over het rijke bodemleven in zo’n akkerrand en reikte een pot streekhoning uit aan de winnaar. De bloemrijke akkerranden zijn een project van de gemeenten Overbetuwe en Lingewaard, in samenwerking met ANV Lingestreek en agrariërs, ondersteund door provincie Gelderland.
Bent u geïnteresseerd in dieren, planten en bloemen? Kom dan op zaterdag 24 september het rijke leven in een van de akkerranden van Overbetuwe en Lingewaard ontdekken. Er staat een team van deskundigen klaar van wie u van alles leert over de vogels, insecten, planten en bloemen in de akkerranden. U mag bloemenzaad mee naar huis nemen, leert zaadbommetjes maken en er is een prijsvraag voor kinderen.
De middag ‘Bloemrijke Akkerranden ontdekken’ is voor iedereen, een leuk gezinsuitje dus! Het programma duurt van 13.00 tot 14.30 uur. Het startpunt is aan de Tobbenhofsestraat in Elst, tegenover nummer 16. Zorg voor geschikte kleding: mogelijk krijgt u namelijk vieze handen en schoenen.
De bloemrijke akkerranden zijn een project van de gemeenten Overbetuwe en Lingewaard, in samenwerking met ANV Lingestreek en agrariërs. De akkerranden zijn afgelopen voorjaar gezaaid samen met de kinderburgemeesters. De huidige kinderburgemeester van gemeente Overbetuwe, Thijmen Wien, is ook aanwezig op 24 september.
